18ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ಅವಧಿಯು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕರಾಳ ಪರ್ವವೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು. ಅಂದು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಳಹದಿಯಿಲ್ಲದೆ, ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನೋವು ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆ ನೀಡುವಂತಿದ್ದವು. ರೋಗಿಗಳ ದೇಹದಿಂದ ರಕ್ತವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವ ‘ಬ್ಲಡ್ಲೆಟಿಂಗ್’ (Bloodletting) ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀಡುವುದು ಅಂದಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ರೋಗಿಗಳು ಗುಣಮುಖರಾಗುವ ಬದಲು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಜರ್ಝರಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕಂಡು ಮರುಗಿದ ಜರ್ಮನಿಯ ವೈದ್ಯ ಡಾ. ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಹಾನಿಮ್ಯಾನ್, ಈ ಕ್ರೂರ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಂದ ದೂರವಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ತಮ್ಮ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿಯನ್ನೇ ತ್ಯಜಿಸಿದರು.
ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಭ್ಯಾಸ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಹಾನಿಮ್ಯಾನ್ ಅವರು ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಗ್ರಂಥಗಳ ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ವೈದ್ಯ ವಿಲಿಯಂ ಕಲ್ಲನ್ ಅವರ ಲೇಖನವೊಂದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವಾಗ, ಮಲೇರಿಯಾ ನಿವಾರಕ ‘ಸಿಂಕೊನಾ ಬಾರ್ಕ್’ (Cinchona Bark) ಬಗ್ಗೆ ಓದಿದರು. ಅದರ ಗುಣಪಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕುತೂಹಲಗೊಂಡ ಅವರು, ಅದನ್ನು ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ಸೇವಿಸಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಆಶ್ಚರ್ಯವೆಂದರೆ, ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಾನಿಮ್ಯಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಆ ಔಷಧವು ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗದಂತಹ ಚಳಿ ಮತ್ತು ಜ್ವರದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.
ಈ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸತ್ಯವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. “ಒಂದು ಪದಾರ್ಥವು ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೋ, ಅದೇ ಪದಾರ್ಥವು ಅಂತಹದ್ದೇ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಯನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಬಲ್ಲದು” ಎಂಬ ಅದ್ಭುತ ತತ್ವವನ್ನು ಅವರು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಇದನ್ನು ಅವರು “ಸಿಮಿಲಿಯಾ ಸಿಮಿಲಿಬಸ್ ಕ್ಯುರೆಂಟರ್” (Similia Similibus Curentur) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಇದೇ ತತ್ವವು ಮುಂದೆ ‘ಹೋಮಿಯೋಪತಿ’ ಎಂಬ ನೂತನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಹಾನಿಮ್ಯಾನ್ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಔಷಧಿಯನ್ನು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಮೊದಲು ಅದನ್ನು ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಮನುಷ್ಯರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಅವರು ‘ಔಷಧ ಗುಣಪರೀಕ್ಷೆ’ (Drug Proving) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮಾನವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಔಷಧದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಹೋಗಿ, ಅದರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ‘ಪೊಟೆಂಟೈಸೇಶನ್’ ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ತಂತ್ರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಇದು ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಷಕಾರಿ ಅಂಶವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿ, ಕೇವಲ ಗುಣಪಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು.
ಹಾನಿಮ್ಯಾನ್ ಅವರು ಕೇವಲ ರೋಗಕ್ಕಲ್ಲದೆ, ರೋಗಿಯ ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಸುರಕ್ಷಿತವೂ, ಸರಳವೂ ಆಗಿರಬೇಕೆಂಬ ಅವರ ಆಶಯ ಇಂದು ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.
